Novas

• A Rede PAC está a organizar unha conferencia técnica en Madrid para presentar o estado do Plan de Avaliación PEPAC e compartir cinco avaliacións completadas.
• A reunión centrouse, entre outros temas, na simplificación, a dixitalización, a colaboración entre administracións e a aprendizaxe compartida para unha PAC máis áxil, útil e orientada a resultados

A avaliación da Política Agrícola Común (PAC) está a converterse nunha ferramenta clave para comprender mellor o que funciona, o que se pode mellorar e como dirixir con maior precisión as axudas ao sector agrícola e ás zonas rurais. Con este obxectivo, a Rede da PAC celebrou unha Conferencia de Avaliación da PAC en Madrid o 10 de xuño para presentar o progreso do Plan de Avaliación , compartir resultados e xerar coñecementos útiles para a aplicación actual e o deseño futuro da política agrícola.

Avaliación da PAC: medición, aprendizaxe e mellora

O evento, celebrado no auditorio do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación ( MAPA ), reuniu perfís técnicos vinculados á avaliación, membros do comité de seguimento do Plan Estratéxico da PAC 2023-2027 ( PEPAC ) e persoas implicadas na xestión, seguimento e análise das intervencións da PAC.

O obxectivo principal foi presentar o estado de avance do Plan de Avaliación do PEPAC, así como cinco avaliacións xa completadas: tres a nivel nacional, realizadas polo equipo de avaliación da autoridade de xestión do PEPAC, e dúas avaliacións rexionais vinculadas aos Programas de Desenvolvemento Rural do período 2014-2022.

A avaliación permite demostrar os progresos e os logros da PAC, analizar a súa eficacia, eficiencia, relevancia, impacto e valor engadido europeo, e orientar posibles axustes na estratexia, na axuda ou nos aspectos operativos da PAC (Pepac e Pacífico).

Un plan de avaliación para unha PAC máis integrada

Durante a sesión explicouse que o período actual representa un paso significativo: por primeira vez, a avaliación aborda a PAC dun xeito integrado , incorporando tanto o primeiro como o segundo piar.

O Plan de Avaliación do PEPAC abrangue o período 2023-2031 e inclúe avaliacións intermedias, avaliacións temáticas e unha avaliación ex post prevista ao final do ciclo, co fin de avaliar os efectos do Plan Estratéxico en relación cos obxectivos específicos da PAC.

Ademais, presentáronse os cambios introducidos no Plan de Avaliación baseados na experiencia adquirida. Estes incluían axustes no cronograma, a eliminación dalgunhas tarefas para evitar solapamentos e un maior enfoque nas avaliacións que xeran información útil e aplicable.

Simplificación e dixitalización: cara a unha PAC máis áxil

A avaliación da simplificación   O informe analizou a posta en marcha inicial do PEPAC (Programa de Impulso da Política Agrícola Común) desde a perspectiva tanto dos beneficiarios como da Administración, con especial atención á dixitalización, á xestión das axudas, ao seguimento, á avaliación e á gobernanza. Entre as súas principais conclusións, destacou que a dixitalización pode contribuír á redución das cargas administrativas, sempre que vaia acompañada dunha maior interoperabilidade, colaboración entre administracións e do uso de bases de datos e ferramentas que sexan realmente útiles para quen xestiona ou solicita axudas.

O informe tamén destacou a importancia de reforzar a transferencia de coñecementos, simplificar a normativa, evitar a dispersión regulatoria e promover unha "ventanilla única" para facilitar os trámites.

Dixitalización, si, pero útil e accesible.

A xornada puxo de manifesto unha idea clave: a dixitalización é unha gran aliada da simplificación, sempre que sexa útil, interoperable e accesible para quen a usa.

As recomendacións presentadas incluían a promoción da interoperabilidade entre aplicacións, o aumento do uso de fontes de datos, a mellora dos acordos de intercambio de información, a simplificación da documentación, o fortalecemento da transferencia de coñecementos e a redución da dispersión regulatoria.

Tamén se destacou a necesidade de analizar previamente os cambios regulatorios desde a perspectiva da simplificación, fortalecer a gobernanza e abrir espazos de diálogo entre a Comisión Europea, o MAPA e as comunidades autónomas para avanzar cara a un PEPAC máis flexible e áxil.

Cinco avaliacións para analizar a PAC desde diferentes ángulos

Ademais da avaliación da simplificación, o programa incluíu outras avaliacións e estudos relacionados con cuestións estratéxicas para o presente e o futuro da PAC.

Durante a xornada, a avaliación das mulleres nas zonas rurais das Illas Baleares e a avaliación da práctica de sementeira directa nas   ecorreximes , a avaliación da estratexia LEADER no Programa de Desenvolvemento Rural de Andalucía e o estudo de apoio á avaliación do PEPAC na Rede Natura 2000   dentro do territorio nacional.

Estes esforzos permitiron compartir as leccións aprendidas das avaliacións nacionais e rexionais, identificar boas prácticas e extraer conclusións útiles para futuras avaliacións do PEPAC.

Mulleres rurais: avaliar tamén a igualdade de oportunidades

Unha das avaliacións rexionais presentadas centrouse nas mulleres das zonas rurais das Illas Baleares e na contribución das medidas de investimento do Programa de Desenvolvemento Rural 2014-2020 á promoción da igualdade de oportunidades entre mulleres e homes no territorio balear.

A súa inclusión no programa puxo de manifesto a importancia de que a avaliación da PAC teña en conta non só a posta en marcha das axudas, senón tamén a súa capacidade para promover territorios máis inclusivos, con maiores oportunidades para as mulleres rurais e unha visión máis integral do impacto social das políticas públicas.

Sementeira directa: solo, biodiversidade e uso de herbicidas

A avaliación da práctica de sementeira directa en ecorreximes analizou os seus efectos en varios obxectivos da PAC, incluíndo a redución da erosión, a mellora da calidade do solo, a captura de carbono orgánico, a biodiversidade, a calidade da auga e a competitividade das explotacións agrícolas.

O estudo tamén examinou o uso de herbicidas asociado a esta práctica e o seu impacto potencial na biodiversidade , os servizos ecosistémicos, os hábitats e a calidade da auga. Non obstante, a propia avaliación sinalou que a práctica só leva vixente un tempo limitado, polo que os seus efectos deben analizarse con cautela e durante un período máis longo.

LEADER: o valor engadido do desenvolvemento local participativo

A xornada tamén incluíu unha avaliación da estratexia LEADER no Programa de Desenvolvemento Rural de Andalucía 2014-2022, unha liña de investigación especialmente relevante para analizar como as estratexias de desenvolvemento local contribúen á revitalización dos territorios rurais.

No marco do PEPAC (Plan Estratéxico de Acción Local de Andalucía), a avaliación LEADER céntrase nos logros acadados a través das Estratexias de Desenvolvemento Local e no valor engadido do método LEADER, entendido como os beneficios xerados pola súa abordaxe territorial, participativa e local. Entre os elementos clave inclúense a mellora do capital social, a gobernanza local e multinivel, a cooperación, a confianza e a capacidade de promover proxectos adaptados ás necesidades de cada territorio.

Natura 2000: avaliación da contribución ambiental da PAC

O programa tamén incorporou o estudo de apoio á avaliación do PEPAC na Rede Natura 2000 no territorio nacional, centrado en comprender como a arquitectura ambiental da PAC se integra nestes espazos e cal é a súa contribución ao Marco de Acción Prioritaria.

Este traballo incluíu a análise cartográfica das axudas da PAC nas zonas da rede Natura 2000, o estudo da relación entre as intervencións da PAC e os marcos rexionais, así como análises e estudos de caso nacionais e rexionais.

Un proceso compartido entre o MAPA, as comunidades autónomas e os actores do territorio

A avaliación da aplicación da PAC baséase na colaboración entre a autoridade de xestión da PAC, as comunidades autónomas e as partes interesadas. Esta cooperación é especialmente importante nas avaliacións sumativas, onde se combina o traballo nacional e rexional para obter unha visión máis completa da aplicación da PAC.

Neste sentido, a xornada combinou presentacións técnicas con dinámicas participativas, destinadas a facilitar o intercambio de experiencias entre os diferentes axentes implicados na avaliación.

A colaboración, a coordinación e a aprendizaxe compartida foron tres ideas transversais da reunión, xunto coa importancia de ter datos de calidade e ferramentas axeitadas para unha mellor avaliación.